1. Kobieta w ciąży może korzystać poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej

Chcąc skorzystać z opieki lekarskiej ciężarna nie musi być ubezpieczona. Dotyczy to okresu ciąży, porodu i połogu. Powinna zostać przyjęta po okazaniu zaświadczenia od lekarza prowadzącego ciążę lub lekarza pierwszego kontaktu wraz z dokumentem potwierdzającym tożsamość i skierowaniem do lekarza, jeśli jest potrzebne.

2. Kobieta w ciąży ma prawo do wizyt lekarskich najpóźniej w ciągu 7 dni roboczych od dnia zgłoszenia w placówkach działających w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia

Kobiety w ciąży należą do grona osób uprzywilejowanych. Oznacza to, że jeśli mają skierowanie do specjalisty np.: kardiologa, endokrynologa czy stomatologa, powinny być przyjęte tego samego dnia lub najpóźniej w ciągu 7 dni roboczych. Konieczne jest zaświadczenie o ciąży wystawione przez ginekologa lub adnotacja na skierowaniu, który to tydzień ciąży.

3. Kobieta w ciąży ma prawo do nieodpłatnej pomocy prawnej, finansowanej przez państwo

Pomoc prawna udzielna jest w zakresie praw rodzicielskich i pracowniczych. Listę ośrodków, które udzielają takiej pomocy można znaleźć na stronie: https://darmowapomocprawna.ms.gov.pl

4. Kobieta w ciąży ma prawo do wsparcia psychologicznego

W sytuacji niepowodzeń położniczych lub w przypadku urodzenia noworodka o bardzo małej masie urodzeniowej (poniżej 1500 gramów), skrajnie niedojrzałego lub z wadą wrodzoną, szpital jest zobowiązany do zapewnienia kobiecie opieki psychologa.

Jeśli kobieta jest w ciąży, ma obniżone samopoczucie, odczuwa skrajne emocje, w tym smutek i lęk, jest zmęczona, zniechęcona do aktywności, brak jej energii, czyli ma tzw. objawy depresyjne, może się zgłosić – bez skierowania – do poradni zdrowia psychicznego. Powinna być przyjęta
(w ramach NFZ) w dniu zgłoszenia lub najpóźniej w ciągu 7 dni roboczych.

5. Kobieta w ciąży ma prawo do intymności

Co znaczy, że podczas porodu może być tylko niezbędny personel. Na obecność studentów kobieta musi wyrazić zgodę. Gwarantuje jej to art. 22 ust. 2 Ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Wyjątkiem jest poród w szpitalu klinicznym tj. szpital trzeciego poziomu referencyjnego, stanowiący bazę naukowo-dydaktyczną dla uczelni medycznej. Jeśli kobieta rodzi w szpitalu klinicznym, wtedy zapis z ustawy o prawach pacjenta nie obowiązuje i kobieta nie może zakazać obecności studentów na sali porodowej – opinia prawnika.

6. Ochrona w pracy

Kobieta w ciąży jest także chroniona przez prawo pracy. Jeśli wykonuje pracę zagrażającą ciąży, pracodawca ma obowiązek przesunąć ją na bezpieczne stanowisko z zachowaniem dotychczasowej pensji lub w razie braku takiej możliwości – zwolnić ją z wykonywanej pracy z zachowaniem wynagrodzenia.

Pracodawca ma także obowiązek zwolnić przyszłą mamę z pracy na czas badań, czy wizyty u lekarza łącznie z czasem obejmującym dojazd do placówki. Jest to zwolnienie pełnopłatne.

7. Kobieta w ciąży ma prawo do przerw w pracy przy komputerze

Kobiety w ciąży mogą pracować w pozycji siedzącej przy obsłudze monitorów nie dłużej niż 50 minut w każdej godzinie pracy, przy zapewnieniu 10 minut przerwy. Przerwa wliczana jest do czasu pracy.
Prace na stanowiskach z monitorami ekranowymi, w łącznym czasie nie powinny przekroczyć 8 godzin na dobę.

8. Do obecności bliskiej osoby zarówno w trakcie porodu, jak i w gabinecie lekarskim przy przyjęciu do szpitala

Przez osobę bliską rozumie się małżonka, krewnego lub powinowatego do drugiego stopnia w linii prostej, przedstawiciela ustawowego, osobę pozostającą we wspólnym pożyciu lub osobę wskazaną przez pacjenta. Może to być: partner, mąż, doula lub jakakolwiek inna osoba wskazana przez ciężarną.

Lekarz lub inna osoba wykonująca zawód medyczny ma prawo nie zgodzić się na obecność osoby bliskiej tylko i wyłącznie z dwóch powodów: w przypadku istnienia prawdopodobieństwa wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjenta. Gdy lekarz, pielęgniarka czy położna odmówią obecności osoby bliskiej, należy to odnotować w dokumentacji medycznej.

Wizyta osoby bliskiej na sali przedporodowej, oddziale patologii ciąży czy oddziale, na którym kobieta leży po porodzie powinna się odbywać w godzinach wyznaczonych przez szpital.

9. Kobieta w ciąży ma prawo do prowadzenia ciąży przez położną

Od stycznia 2017 r. nie tylko ginekolog, ale także posiadająca odpowiednie kwalifikacje położna, mogą prowadzić ciążę, która przebiega prawidłowo. Kobiety mogą z położną konsultować sprawy związane z rozwojem dziecka na poszczególnych etapach ciąży, pojawiającymi się dolegliwościami i naturalnymi sposobami ich łagodzenia. Ciężarna z położną mogą także przygotować plan porodu. Położna również analizuje wyniki badań laboratoryjnych.

Prowadzenie ciąży przez położną odbywa się na tych samych zasadach, co prowadzenie ciąży przez ginekologa. Kobieta ma taką samą liczbę wizyt w czasie ciąży i takie same badania. Dopiero w momencie, kiedy ciąża napotyka problemy, zostaje skierowana do ginekologa albo odpowiedniego specjalisty.

Położna Ewa Bagińska