Jak chronić dziecko przed kleszczami? Poznaj kilka wartościowych porad!

Kleszcze – małe stworzenia a potrafią nieźle namieszać w naszym życiu. Możemy je spotkać nie tylko na skrajach lasów czy tylko w lesie podczas grzybobrań, ale coraz częściej zauważamy je w otaczającym nas środowisku – w ogródkach działkowych, parkach miejskich czy też obszarach przyrzecznych. Można wręcz powiedzieć, że są wszędzie – zwłaszcza tam, gdzie występuje roślinność do wysokości ok. 1,5 m. I nie jest prawdą, że kleszcze atakują ludzi, spadając z drzewa na głowę. Dzisiaj spróbujemy odpowiedzieć na pytanie jak chronić dziecko przed kleszczami?

Może i nie byłoby wielkiego zamieszania wokół tych małych stworzeń, gdyby nie fakt, że przenoszą wiele chorób zakaźnych, spośród których najbardziej rozpowszechnioną jest borelioza, a najgroźniejszą – kleszczowe zapalenie mózgu. Zresztą, coraz częściej słyszy się w mediach bądź czyta w Internecie, że trwa plaga kleszczy, a liczba nowych przypadków zachorowań na choroby odkleszczowe stale rośnie. I o ile przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu możemy się zaszczepić, o tyle w przypadku boreliozy – bardzo ważne są działania profilaktyczne, które ograniczą ryzyko zakażenia do minimum, gdyż przeciwko tej chorobie nie jest dostępna skuteczna szczepionka.

Jak chronić dziecko przed kleszczami?
Na czym polega profilaktyka chorób odkleszczowych?

Dorośli ludzie o wiele bardziej przykładają wagę do ochrony przed kleszczami, jeżeli istnieje potrzeba wyjścia na tereny ich występowania, natomiast dziecko najwyżej może się przestraszyć małego pajączka, gdy go zobaczy. Dlatego też wielka odpowiedzialność spoczywa na rodzicach, aby zapewnić swoim pociechom odpowiednie i bezpieczne środki ochrony podczas zabaw na świeżym powietrzu.

Profilaktyka chorób odkleszczowych powinna obejmować przede wszystkim wykorzystanie środków ochrony osobistej – czyli najprościej mówiąc odpowiedni ubiór, posiadanie repelentów oraz przyrządów do usuwania kleszczy.

Ale do rzeczy ☺ Jak chronić dziecko przed kleszczami?

Po pierwsze, podstawą podstaw ochrony przed kleszczami jest odpowiedni ubiór. Dziecko powinno być ubrane w odzież zakrywającą jak największą powierzchnię ciała, najlepiej w jasnym lub pastelowym kolorze, gdyż wtedy szybciej będziemy mogli dostrzec małego szkodnika i go usunąć. Poza tym kleszcz nie wbija się od razu w swoją ofiarę – dość długo wędruje w poszukiwaniu idealnego miejsca, gdzie skóra jest najcieńsza i dobrze ukrwiona. Dlatego też ubrania zakładane dziecku powinny być dopasowane, z długimi wąskimi mankietami (swetra, bluzki, bluzy, kurtki) i nogawkami w spodniach. Również ważne jest założenie dziecku zakrytego obuwia na stopki oraz czapki lub kaptura na głowę.

Jak chronić dziecko przed kleszczami?

Po drugie, w czasie spacerów i zabaw z dzieckiem na świeżym powietrzu należy uczyć je pewnych zachowań, które ograniczą możliwość spotkania z kleszczem do minimum. Przede wszystkim: nie siadać bezpośrednio w wysokiej trawie i pod różnymi krzakami, nie przechodzić przez wysokie zarośla, poruszać się wyznaczonymi ścieżkami, gdyż właśnie
w takich miejscach prawdopodobieństwo złapania kleszcza graniczy wręcz z pewnością w sezonie ich największej aktywności, czyli na przełomie maja-czerwca oraz września-października. 

I po trzecie, po powrocie do domu obowiązkowo należy obejrzeć dokładnie dziecko ze szczególnym uwzględnieniem głowy i wszystkich zagłębień w ciele (pachwin, pach, okolic pępka, zgięć kolan, łokci, miejsc za uszami) oraz je wykąpać.

Co zrobić z ubraniami? Najlepiej je wyprać i wysuszyć w wysokiej temperaturze, ponieważ zdarzyć się może, że taki kleszcz będzie wędrował po bluzie lub spodniach w poszukiwaniu miejsca wkłucia.

Działania profilaktyczne to nie wszystko!

Jednak pamiętanie o pewnych zachowaniach profilaktycznych to jedno, wcielanie ich w życie to drugie. Nawet jeśli dobrze ubierzemy dziecko, przecież nie zakryjemy mu całkowicie twarzy czy dłoni, ograniczając w ten sposób do minimum pole do manewru i działania. Trzeba przyznać, że trudnym zadaniem jest fizyczna prewencja przeciwkleszczowa dzieci, gdy pogoda za oknem zachęca do wyjścia na łono natury i różnych zabaw na świeżym powietrzu. W takim przypadku z pomocą przychodzą nam różnego rodzaju repelenty, które będą odstraszać nieproszonych gości i zniechęcać je do potencjalnego ataku. Warto pamiętać, że nie wszystkie repelenty przeciw kleszczom, działają z tą samą skutecznością na komary,
i odwrotnie.

Preparaty przeciw kleszczom. Jaki środek wybrać?

Używając repelentów należy zwrócić szczególną uwagę na dolne partie ciała, zwłaszcza butów i skarpetek. Możemy nimi spryskać również koce, maty piknikowe, hamaki, namioty i inne przedmioty użytku sezonowego, ale impregnacja zarówno odzieży jak i innych przedmiotów powinna odbyć się na otwartej przestrzeni, aby nie wdychać potencjalnie toksycznych oparów, a wszelkie materiały spryskane repelentem, powinny dobrze wyschnąć przed ich użyciem. Stosując repelenty wobec dzieci za każdym razem powinniśmy przeczytać informacje zawarte na etykiecie opakowania, które wskazują: czy dany preparat można stosować u dzieci, w jakim wieku można go użyć, w jaki sposób można go aplikować, w jakich ilościach i z jaką częstotliwością.

Zasady bezpiecznego stosowania. Jak używać środków na kleszcze?

– aplikować je wyłącznie na odkrytą powierzchnię ciała, nie spryskiwać takim preparatem ran i uszkodzonej skóry

– zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu repelentów w okolicach twarzy (nie spryskiwać jej bezpośrednio preparatem, najpierw nanieść na dłonie, a dopiero później ostrożnie rozprowadzić w okolicach oczu, nosa i ust),

– nie aplikować repelentów bezpośrednio na dziecko (najpierw preparat powinien zaaplikować sobie na dłonie opiekun, po czym ostrożnie go rozprowadzić na odkrytych częściach ciała dziecka),

– unikać stosowania repelentów bezpośrednio na dłonie dziecka (gdyż często małe dzieci lubią wkładać małe przedmioty i swoje dłonie do buzi),

– nie używać preparatów w bliskim sąsiedztwie z żywnością przeznaczoną do spożycia, gdyż może dojść do zatrucia pokarmowego, w przypadku wystąpienia jakichkolwiek reakcji alergicznych, zaprzestać dalszego stosowania repelentu i skontaktować się z lekarzem.

Całkowicie zabrania się jednoczesnego stosowania dwóch preparatów przeciw kleszczom zawierających różne substancje aktywne.

Jaki środek na kleszcze wybrać? Na co warto zwrócić uwagę?

Wiemy już, że środki na kleszcze zawierają różne substancje… Czy istnieją bezpieczne, naturalne środki przeciwko kleszczom, skoro wszyscy chcą być teraz tacy eko i bio? Oczywiście, że istnieją! – ale ich czas działania jest zdecydowanie krótszy niż preparatów chemicznych.

Repelenty naturalne na bazie olejków eterycznych (np. produkty z olejkiem cytronellowym, lawendowym, z mięty pieprzowej, z olejkiem bazyliowym, czy też eukaliptusowym) są często bardzo mocno rozcieńczone, przez co charakteryzują się wysoką lotnością (ze względu na rozpylanie w powietrzu) i krótkim czasem ochrony (max. 2h). Warto pamiętać, że olejków eterycznych w wysokich stężeniach nie można stosować bezpośrednio na skórę, ponieważ wykazują silne właściwości drażniące i mogą wywoływać reakcje alergiczne.

Z kolei repelenty syntetyczne, od których aż uginają się półki w sklepach, często zawierają substancje, które, niestety, ale są niebezpieczne. Wśród repelentów dostępnych na polskim rynku jest mało preparatów bezpiecznych dla dzieci. Większość z nich zawiera substancję DEET, która może zagrażać najmłodszym – w związku z czym zabronione jest całkowite stosowanie takich repelentów u dzieci do 2 roku życia, oraz powinno być znacznie ograniczone u dzieci do 12 roku życia.

Jakie środki na owady dla dziecka i kobiet w ciąży? Szkodliwość DEET.

Kategorycznie nie powinny takich repelentów używać kobiety w ciąży i karmiące piersią! Dlaczego? Wysokie stężenia substancji DEET stosowane
u dzieci poniżej 2 roku życia mogą prowadzić do napadów epileptycznych, natomiast u dorosłych – wywoływać silne reakcje alergiczne. DEET wykazuje również wysokie działanie neurotoksyczne, co zostało potwierdzone badaniami. A poza tym repelenty na bazie DEET-u mają nieprzyjemny, charakterystyczny zapach i kleistą konsystencję. 

Jakimi preparatami chronić dzieci?

Najlepiej takimi, które zawierają substancję czynną zwaną ikarydyną. Jej działanie jest porównywalne do preparatów opartych na substancji DEET. Nie wykazuje ona właściwości toksycznych, co jest główną wadą DEET-u. Ma przyjemną konsystencję i dyskretny, niewyczuwalny dla zwierząt zapach.

Zaletą ikarydyny oprócz jej skuteczności jest również profil bezpieczeństwa – preparaty na niej oparte można stosować zarówno u dorosłych, jak i u dzieci od 2 roku życia, a po konsultacji z lekarzem – mogą ich używać nawet kobiety w ciąży i karmiące piersią. Dzieciom poniżej 2 roku życia repelentyz ikarydyną można rozpylać na moskitierach. Na rynku dostępne są preparaty z ikarydyną w stężeniu do 20%, które działają do 8h. Nie zawierają one alkoholu, dzięki czemu błyskawicznie się wchłaniają i nie podrażniają skóry. Ponadto, konsystencja balsamu sprzyja łatwej aplikacji na skórę,  nawilża ją oraz zwiększa wydajność (bo nie rozpylamy go w powietrzu).

Dodatkowo, kategorycznie nie można stosować równocześnie repelentów na bazie DEET-u i zawierającego ikarydyny, gdyż ich połączenie jest toksyczne dla ludzkiego organizmu!

Dzieci są szczególnie narażone na niebezpieczeństwa pokłucia przez kleszcze, gdyż nie przywiązują zbyt dużej wagi do ochrony, dlatego też to rolą rodziców jest wpojenie pociechom prawidłowych zachowań podczas zabaw na świeżym powietrzu oraz nawyków, które ochronią je przed tymi małymi pajączkami. Skuteczna ochrona najmłodszych powinna opierać się nie tylko na założeniu ubrania ochronnego, ale również prawidłowym użyciu repelentu oraz przekazywaniu wiedzy o zagrożeniach, jakie niosą ze sobą kleszcze. Wierzymy, że dzięki temu wpisowi rozwialiśmy wiele wątpliwości w temacie tego, jak chronić dziecko przed kleszczami.

Artykuł powstał dzięki uprzejmości dystrybutora repelentu Moskito Guard, oraz wiedzy specjalistycznej mgr Karoliny Tarasiuk.