Pierwsze sygnały wad postawy i stóp u niemowląt - możesz je rozpoznać mamo!

Ach ten kręgosłup – jak stymulować jego prawidłowy rozwój u niemowląt i dzieci

Charakterystyczne wygięcie kręgosłupa ku przodowi (lordoza) i tyłowi (kifoza), czyli tak zwane krzywizny fizjologiczne, są najlepiej widoczne, gdy patrzymy na sylwetkę człowieka z boku. Warunkują one prawidłową czynność kręgosłupa, a wykształcają się stopniowo w kolejnych etapach osiągania pionowej postawy.


Z pierwotnego, całkowicie wygiętego kręgosłupa ku tyłowi, z którym dziecko się rodzi w 3-4 miesiącu życia wykształca się przodowygięcie szyjne (lordoza szyjna) związane z osiągnięciem możliwości unoszenia głowy i kontroli jej ustawienia. Między 9 a 12 miesiącem życia, kiedy dziecko samodzielnie siedzi i zaczyna wstawać, powstaje lędźwiowe wygięcie kręgosłupa ku przodowi (lordoza lędźwiowa), będące wynikiem przesunięcia miednicy do przodu i cofnięcia klatki piersiowej dla zachowania równowagi.
W tym czasie brzuch dziecka jest nadmiernie uwypuklony. Ponieważ przy wstawaniu na słabe jeszcze powłoki brzuszne działa ciężar narządów wewnętrznych. U dziecka 12-14 miesięcznego kręgosłup ma już charakterystyczny kształt. Zaznaczone jest wygięcie szyjne, piersiowe i lędźwiowe. Dalsze zmiany postawy dziecka są związane z osiągnięciem sprawności w pozycji stojącej. Dzięki stopniowemu wzmocnieniu siły mięśni zmniejsza się uwypuklenie brzucha i odstawanie łopatek, a równocześnie wysklepia się klatka piersiowa. Jednak do trzeciego roku życia układ mięśniowy dziecka jest jeszcze słaby, łopatki odstają, barki są wysunięte do przodu, a brzuch jest uwypuklony.


W okresie przedszkolnym (3-6 rok życia) często obserwuje się asymetrię barków, powiększenie wygięcia piersiowego, koślawość kolan i małe wysklepienie stóp. Są to zjawiska przejściowe, ginące bez śladu w miarę dalszego prawidłowego rozwoju fizycznego.

Do siódmego roku życia siła mięśni wzmacnia się stopniowo, przodowygięcie lędźwiowe ulega pełnemu wykształceniu co ułatwia dziecku utrzymanie prawidłowej postawy.

Początek nauki w szkole sprzyja pogorszeniu postawy. Obserwuje się to także u dzieci które zaczynają uczęszczać do przedszkola. Przyczyną tego zjawiska są nowe dla dziecka warunki. Konieczność dłuższego siedzenia, niewłaściwy wymiar krzeseł, stolików czy ławek, nowe obowiązki oraz intensywne, często negatywne przeżycia mogą wywołać zaburzenia w stabilności postawy.


Ogromna potrzeba ruchu jest w tym okresie życia najważniejszym stymulatorem rozwoju organizmu. Umiejętności ruchowe doskonalą się dzięki stałemu nabywaniu doświadczenia, a dobry mechanizm samoregulacji wysiłku zapobiega przemęczeniu organizmu. Dziecko w wieku przedszkolnym ma małą zdolność koncentracji na jednej czynność, co sprawia, że potrzebuje ono częstych zmian i jest bardzo ruchliwe. Tej naturalnej potrzeby ruchu nie można hamować. Dla kształtowania prawidłowej postawy należy ją odpowiednio ukierunkować, np. przez organizowanie odpowiednich zabaw. Okres dojrzewania, czyli tzw. skoku pokwitaniowego (między 11,5 a 16 rokiem życia) wymaga wzmożonej czujności rodziców, lekarzy, pielęgniarek, nauczycieli i wychowawców. Nasilone przemiany rozwojowe przejściowo niekorzystnie wpływają na postawę. Szybko wzrost powoduje przesunięcie w górę środka ciężkości ciała. Jednak siła mięśni nie rośnie równomiernie z wysokością i utrzymanie prawidłowej postawy wymaga znacznie większego wysiłku. Dlatego dzieci się garbią. To fizjologiczne osłabienie mięśni kończy się wraz z okresem dojrzewania. Jest ono znacznie mniejsze lub nie pojawia się wcale u młodzieży systematycznie uprawiające ćwiczenia ruchowe, które równomiernie wzmacniają układ mięśniowy. Ponadto wszelkie zaburzenia hormonalne niekorzystnie wpływają na postawę. W końcowym okresie dojrzewania postawa ciała się utrwala i nabiera indywidualnych właściwości osobniczych . Po zakończeniu procesu dojrzewania powinna się wykształcić postawa prawidłowa, o ile nie wystąpią i nie utrwalą się prawidłowości. Najlepsze warunki do utrzymania prawidłowej postawy występują od 25 do 30 roku życia. Potem postaw a się pogarsza, co jest związane z postępującą powoli utratą siły mięśni, głównie brzucha i grzbietu, zwiększającym ciężarem ciała oraz
początkiem zmian zwyrodnieniowych w układzie kostno-stawowym (głównie w krążkach między-stawowych). Krzywizny kręgosłupa się pogłębiają, brzuch się uwypukla, wysokość ciała ulega zmniejszeniu.


Postawa w wieku dojrzałym jest wyrazem starzenia się narządu ruchu. Charakteryzuje się zwiększonym wygięciem kręgosłupa w odcinku piersiowym ku tyłowi (pogłębienie kifozy) i zmniejszeniem przodowygięcia lędźwiowego odcinka kręgosłupa (lordozy lędźwiowej).  Głowa wysuwa się ku przodowi, a nogi są ugięte w stawach biodrowych i kolanowych. 

W osobniczym rozwoju postawy ciała obserwuje się okresy stabilizacji i chwiejności.

Okresami chwiejności są:

– pierwsze dwa lata życia kiedy dziecko opanowuje pozycję pionową
– rozpoczęcie nauki w szkole
– dojrzewanie
– przekwitanie


Przekształcanie postawy jest ściśle związane z procesami wzrastania. Wzrost poszczególnych części ciała jest niejednakowy. Każdy okres rozwoju charakteryzuje się swoistymi zmianami w proporcjach ciała, postawie i sposobie poruszania się. Duży wpływ wywierają warunki, w jakich organizm wzrasta, oraz kształtujące się nawyki. Dziecko przyjmuje wzory z najbliższego otoczenia, naśladując członków rodziny, opiekunów, nauczycieli lub kolegów, a stale powtarzające się sytuacje związane z postawą mogą na nią wpłynąć w różny sposób.

Do utrzymania i kontroli prawidłowej postawy niezbędne są:


– prawidłowa anatomiczna postawa ciała
– odpowiednie napięcie i siła wszystkich mięśniowy
– odpowiednie ukształtowanie wygięć przednio-tylnych (krzywizn) kręgosłupa


Dzieci od najwcześniejszego okresu życia powinny być uczone prawidłowych nawyków związanych z postawą i mieć zapewnione warunki wzrastania i rozwoju.

 

Autorka artykułu: Anna Kotynia – fizjoterapeuta dziecięcy

http://rehabilitacja-pruszcz.pl/