Najcenniejsza w ciąży witamina życia - wiedziałaś o niej?

Najcenniejsza w ciąży witamina życia – wiedziałaś o niej?

Latem 2020 roku Polskiego Towarzystwo Ginekologów i Położników opublikowało nowe wytyczne dotyczące suplementacji kwasu foliowego w czasie ciąży, laktacji oraz dla wszystkich kobiet będących w okresie wieku rozrodczego. W niniejszym artykule skupimy się na poznaniu funkcji tej witaminy oraz szczegółowo omówimy nowe rekomendacje.

Kwas foliowy (w rzeczywistości jest to grupa związków, czyli folianów) nazwano witaminą życia, gdyż pełni ona bardzo wiele różnych funkcji w organizmie człowieka. Jest niezbędnym czynnikiem w trakcie usuwania z ustroju toksycznej w nadmiarze homocysteiny, która produkowana jest gdy spożywamy białko – czyli w zasadzie cały czas. Ponadto bierze udział w przemianach i syntezie aminokwasów czy w tworzeniu DNA, czyli każdej komórki naszego ciała. Jest istotnym składnikiem biorącym udział w tworzeniu wszystkich elementów morfotycznych krwi (takich jak czerwone i białe krwinki). Zatem niedobór kwasu foliowego może skutkować bardzo poważnymi zaburzeniami pracy całego organizmu, ze szczególnym uwzględnieniem momentu, gdy się on dopiero tworzy.

 

Najważniejsze źródła kwasu foliowego

Kwas foliowy dostarczamy sobie głównie w formie pożywienia (jego niewielkie ilości są syntetyzowane przez florę bakteryjną zamieszkującą jelita). Najlepsze źródła tej witaminy, to przede wszystkim:

  • warzywa ciemnozielone i kapustne (szpinak, szparagi, kapusta, brokuły),

  • suche nasiona roślin strączkowych (soczewica, ciecierzyca, fasola, zielony groszek),

  • buraki

  • awokado

  • komosa ryżowa

  • pomarańcza

  • ziarna słonecznika

  • jaja

  • sery dojrzewające

  • natka pietruszki

 

Ze względu na swoją budowę chemiczną foliany charakteryzują się bardzo wysoką labilnością. W praktyce oznacza to, że pod wpływem wysokiej temperatury (gotowanie), tlenu oraz promieni słonecznych (obieranie, krojenie) bardzo szybko się rozpadają. Ponadto okazuje się, że trudności w dostarczeniu odpowiedniej ilości kwasu foliowego powoduje również jego słaba wchłanialność z przewodu pokarmowego (poniżej 50%). U osób cierpiących na stany zapalne śluzówki żołądka, choroby wątroby czy trzustki, a także stosujących niektóre leki czy hormonalne środki antykoncepcyjne absorpcja kwasu foliowego jest dodatkowo osłabiona. Literatura dostarcza licznych dowodów na to, iż nie przyjmujemy z pożywieniem odpowiedniej ilości tej witaminy, co powszechnie prowadzi do jej głębokich niedoborów.

 

Konsekwencje niedoboru folianów i rekomendacje dotyczące suplementacji

 

Zbyt niski poziom kwasu foliowego w ustroju wiąże się przede wszystkim ze zwiększonym ryzykiem powstawania wad cewy nerwowej rozwijającego się płodu oraz innych zaburzeń pracy układu nerwowego. Ponadto wiele badań wskazuje, że wspomniany niedobór wiąże się z powstawaniem wad wrodzonych serca czy z niską masą urodzeniową noworodków. Ponadto rozwinąć się może również niedokrwistość megaloblastyczna oraz podwyższone ryzyko miażdżycy. Natomiast przyjmowanie zbyt wysokich dawek suplementów kwasu foliowego zwiększa ryzyko powstawania niektórych nowotworów, zatem zaleca się rozwagę w przyjmowaniu tych preparatów.

Ze względu na przytoczone wyżej argumenty oraz fakt, iż syntetyczny kwas foliowy posiada lepsze właściwości (wchłanialność oraz stabilność) od lat powszechnie mówi się o konieczności suplementacji tego składnika w diecie. W roku 2020 zaproponowano nowe wytyczne dotyczące suplementacji kwasu foliowego:

  • wszystkie kobiety w wieku rozrodczym, powinny suplementować 0,4 mg, jako dodatek do zdrowej zbilansowanej diety,

  • w I trymestrze ciąży zaleca się 0,4-0,8 mg,

  • od II trymestru oraz w trakcie karmienia piersią zaleca się 0,6-0,8 mg kwasu foliowego.

Ponadto w przypadku kobiet, których u dzieci z poprzedniej ciąży wystąpiły wady cewy nerwowej, rekomenduje się 4 mg kwasu foliowego przez okres co najmniej 4 tygodni przed zajściem w ciążę i kontynuację do 12 tygodnia, po czym zmniejszenie dawki do 0,6-0,8 mg. Jeśli natomiast kobieta choruje na cukrzycę typu I lub II i/ lub stosuje niektóre leki (metotreksat, metforminę, leki przeciwpadaczkowe i inne), oraz kiedy stosuje używki lub choruje na otyłość czy niewydolność nerek lub wątroby, rekomendacje mówią o przyjmowaniu 0,8 mg kwasu foliowego na 12 tygodni przed planowaną ciążą oraz przez cały okres ciąży i karmienia.

 

Autorka artykułu: Luty Justyna

https://www.jlporadnia.pl/kontakt

 

Bibliografia:

    1. Jarosz M. Normy żywienia dla populacji polskiej. Wyd. IŻŻ. Warszawa 2017

    2. Zimmer M. i wsp. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące suplementacji u kobiet ciężarnych. 2020